Pelvik organ prolapsusu (POP), pelvik tabanı oluşturan kas ve bağ dokularının zayıflaması sonucu mesane, rahim, rektum veya vajen tepesinin vajina içine ya da dışına doğru sarkmasıdır.
Pelvik Organ Prolapsusu Nedir?
Pelvik organlar (mesane, rahim, rektum) normalde güçlü kaslar, bağlar ve destek dokular tarafından yerinde tutulur. Bu yapılar çeşitli nedenlerle zayıfladığında, organlar vajinaya doğru fıtıklaşarak yer değiştirir. Prolapsusu olan birçok kişi günlük aktiviteleri, cinsel işlevi ve egzersizi etkileyen semptomlar yaşar.
Sıklıkla görülen tipler:
1. Sistosel – Ön vajinal duvar defekti: Mesanenin vajinaya doğru sarkması
2. Rektosel– Arka vajinal duvar defekti: Kalın bağırsağın son kısmının vajinaya doğru sarkması
3. Enterosel: İnce bağırsağın vajinaya doğru sarkması
4. Uterin prolapsus / Apikal prolapsus: Rahim sarkması
5. Vajen tepe prolapsusu: Rahmin alınmasından sonra vajina tepesinin sarkması
Tipler ayrı ayrı görülebilirken, bazı durumlarda birliktelik gösterebilirler.
• Vajinada dolgunluk veya basınç hissi
• Vajinadan dışarı çıkan kitle
• İdrar kaçırma, sık idrara çıkma veya idrar yapamama
• Kabızlık, bağırsak boşaltmada zorlanma
• Bel ve kasık ağrısı
• Cinsel ilişkide rahatsızlık
• İlişki esnasında idrar kaçırma
• Doğum sayısı fazla olan kişiler
• İleri yaştaki hastalar
• Menopoz döneminde olanlar
• Pelvik cerrahi geçirenler
• Kronik kabızlık veya öksürük
• Obezite
• Ailede bağ dokusu zayıflığı öyküsü
Tanı, jinekolojik muayene ile konur. Bazı durumlarda idrar yolları ve bağırsak fonksiyonlarını değerlendirmek için ek testler yapılabilir.
POP, evre 1’den evre 4’e kadar sınıflandırılır; evre tedavi planı için önemlidir.
1. Cerrahi Dışı Yöntemler
• Kegel egzersizleri ile pelvik taban kaslarının güçlendirilmesi
• Kabızlığın önlenmesi, kilo kontrolü
• Vajina içine yerleştirilen pessar ile organların desteklenmesi
2. Cerrahi Yöntemler
Tedavi, organın tipi, hastanın yaşı, genel durumu ve çocuk isteğine göre planlanır.
***Cerrahi tedavide anatomik düzelmenin yanında esas hedeflenen, fonksiyonel düzelmenin de sağlanarak hastanın yaşam kalitesinin arttırılmasıdır.
Rahim/Vajen Tepesi Destek Ameliyatları
✓ Sakrospinöz Fiksasyon
• Vajinal yoldan yapılır, vajina tepe kısmı sakrospinöz ligamente dikilir.
• Rahim alınmışsa vajen tepesinin, rahim korunuyorsa rahmin yukarı asılması sağlanır.
• Karın kesisi gerektirmez, iyileşme hızlıdır.
✓ Sakrokolpopeksi
• Karın yoluyla (açık, laparoskopik, robotik) uygulanır.
• Vajina tepe kısmı veya rahim, sentetik mesh ile kuyruk sokumuna (sakrum) asılır.
• Uzun süreli sağlam destek sağlar ve cinsel fonksiyon açısından avantajlıdır.
✓ Lateral Süspansiyon
• Laparoskopik (kapalı) yöntemdir, vajina veya rahim karın yan duvarındaki güçlü bağlara mesh ile asılır.
• Sakrum bölgesine ulaşmanın zor olduğu durumlarda iyi bir alternatiftir.
• Daha az diseksiyon ile iyileşme süresi kısalır.
✓ Uterosakral bağ süspansiyonu:
• Sıklıkla vajinal yoldan yapılır ancak laparoskopik olarakta yapılabilmektedir.
• Vajen tepesi uterosakral ligamanlara dikilerek pelvik taban desteği yeniden sağlanır.
Diğer ameliyatlar
Ön Onarım
• Sistosel (mesane sarkması) tedavisinde uygulanır.
• Vajina ön duvarındaki zayıf bağ dokusu ve fasya tabakası güçlendirilerek mesane eski konumuna getirilir.
Arka Onarım
• Rektosel (rektum sarkması) tedavisinde uygulanır.
• Vajina arka duvarı ve fasya onarılır, rektumun vajinaya doğru bombeleşmesi engellenir.
• Gerekirse perine bölgesi de güçlendirilir (perineorafi).
Enterosel Onarımı
• İnce bağırsağın vajinaya sarkması durumunda uygulanır.
• Vajina tepe kısmındaki periton (karın zarı) kapatılır ve destek dokular güçlendirilir.
Kolpoklezis
• İleri yaşta, cinsel ilişki beklentisi olmayan ve genel durumu uzun süreli cerrahiye uygun olmayan hastalarda tercih edilir.
• Vajina kanalı kapatılarak sarkan organların yukarıda tutulması sağlanır.
• Operasyon süresi kısa, iyileşme hızlıdır.
Ameliyat Sonrası Öneriler
• 6 hafta ağır kaldırmamak
• Pelvik egzersizlere devam
• Kabızlık ve öksürükten kaçınmak
• Düzenli hekim kontrolü
Doç. Dr. Mustafa Burak AKSELİM
