Plasenta previa ve plasenta invazyon anomalileri, gebelikte anne ve bebek sağlığını ciddi şekilde etkileyebilecek durumlardır. Özellikle daha önce sezaryen doğum yapmış olan kadınlarda bu durumlara daha sık rastlanır. Erken tanı, doğru takip ve deneyimli bir ekip tarafından yapılacak cerrahi müdahale, hem anne hem de bebek için hayati öneme sahiptir.

Plasentanın rahim içinde olması gereken üst bölge yerine, rahim ağzına (servikse) yakın ya da doğum kanalını kapatacak şekilde alt bölgeye yerleşmesidir. Üç farklı tipi vardır: tam previa (plasenta serviksi tamamen kapatır), kısmi previa (kısmî olarak kapatır), marjinal previa (plasenta servikse çok yakındır ancak kapatmaz). En sık belirtisi, gebeliğin ikinci yarısında görülen ağrısız ve parlak kırmızı vajinal kanamadır. Bu durum anne ve bebek için ciddi kanama riski oluşturabilir. Erken haftalarda tanı konulması halinde, annenin yatak istirahati, yakın takip ve doğumun planlı şekilde sezaryen ile gerçekleştirilmesi gerekir.

Plasentanın rahim duvarına normalden daha derin yapışmasıdır. Üç tipi vardır: plasenta accreta (plasenta rahim duvarına yüzeysel yapışır), increta (rahim kas tabakasına kadar ilerler), percreta (rahmi delip mesane veya bağırsak gibi komşu organlara geçer). Özellikle ardışık sezaryen doğumlar sonrası görülme riski artar. En önemli risk, doğumda plasentanın ayrılmaması ve buna bağlı gelişen kontrolsüz, hayatı tehdit eden kanamadır. Bu durum, planlı ve multidisipliner yaklaşımla yönetilmelidir.

Plasenta previa ve invazyon anomalilerinin tanısı genellikle gebeliğin ikinci trimesterinde (20. haftadan sonra) yapılan detaylı ultrasonografik incelemelerle konur. Şüpheli durumlarda vajinal ultrasonografi veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) gibi ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Plasenta percreta şüphesi varsa, idrar yolları ve mesane ilişkisi mutlaka değerlendirilmelidir.

Bu tür vakalar, doğumdan önce detaylı planlama gerektirir. Ameliyat genellikle ileri merkezlerde, kadın doğum uzmanı, perinatolog, anestezi uzmanı, üroloji ve/veya genel cerrahi desteğiyle birlikte yürütülür. Sezaryen doğum sırasında plasenta ayrılmadan önce uterus genellikle alınır (histerektomi). Bu operasyonlara “plasenta previa + accreta sendromu” ya da “komplike sezaryen histerektomisi” denir. Eğer plasenta mesane gibi komşu organlara invaze olmuşsa, cerrahi oldukça zorlayıcı olabilir. Kan kaybı riskine karşı ameliyat öncesi kan ürünleri hazırlanır, bazı durumlarda kan damarlarını geçici olarak kapatmak için anjiyografik teknikler uygulanabilir.

Bu hastalarda operasyon sonrası yoğun bakım ihtiyacı doğabilir. Takip sürecinde enfeksiyon, kanama ve organ fonksiyonları açısından dikkatli izlem gerekir. Doğum öncesi ve sonrası dönemde psikolojik destek de önemli bir yer tutar. Uzun süreli yatış, süt üretimi ve anne-bebek bağlanmasını etkileyebileceği için, bu süreç özel hemşirelik ve destek hizmetleriyle desteklenmelidir.

Plasenta previa ve invazyon cerrahisi, doğumun en yüksek riskli tablolarından biridir. Ancak günümüzde deneyimli ekipler tarafından yapıldığında anne ve bebek için güvenli bir şekilde tamamlanabilmektedir. Riskli gebelik takibi yapılan merkezlerde doğum planlaması, ideal haftada (genellikle 34–36. hafta) sezaryenle gerçekleştirilir. Acil durumlara karşı her zaman hazırlıklı olunmalıdır.